"कलायोत्सवः" इत्यस्य संस्करणे भेदः

सम्पादनसारांशरहितः
No edit summary
No edit summary
अङ्कनम् : 2017 स्रोत संपादन
== '''कलायोत्सवः''' ==
 
== '''कलायोत्सवः''' ==
प्रतिवर्षं, कार्तीकमासस्य अन्तिमे सोमवासरे "सुङ्केनहल्लि" इति नाम्ना परिचितः बेङ्गलूरुनगरस्य "बसवनगुडी" प्रदेशे परम्परानुसारेण कलायोत्सवः प्रचलति। बसवनगुडेः बृहत् प्रदेशे विशेषपूजां पुष्पालङ्कारं च कृत्वा सर्वेभ्यः भक्तेभ्यः निःशुल्कं कलायान् प्रसाररूपेण दीयते | देगुलस्य प्राङ्गणे एव प्रसादं खादनीयम् इति भक्तानां विश्वासः अस्ति । एतस्मात् पूर्वं, देवालयस्य पुरतः विशेषेण निर्मिते मण्डपे साङ्केतिकरूपेण कलायानां तुलनां कृत्वा भक्तेभ्यः संविभज्यते । बेङ्गलूरुजनाः सङ्गणकतन्त्रज्ञानक्षेत्रे उच्चस्थाने सन् अपि स्वसंप्रदायान् पूजान् इत्यादीन् सम्यक् आचरन्ति ।
[[File:BullTemple 1 Net.jpg|thumb|right|alt=Bull Temple Bangalore.]]
प्रतिवर्षं, कार्तीकमासस्य अन्तिमे सोमवासरे कर्णाटकराज्यस्य बेङ्गलूरुनगरस्य "सुङ्केनहल्लि" इति नाम्ना परिचितः बेङ्गलूरुनगरस्यपरिचिते "बसवनगुडी" प्रदेशे परम्परानुसारेण कलायोत्सवः प्रतिवर्षं प्रचलति। बसवनगुडेः’बसवनगुडि’ बृहत्नाम प्रदेशे’वृषभमन्दिरम्’ इति । अत्र वृषभस्य महान् देवालयः अस्ति । एतस्मिन् अवसरे अस्मिन् विशाले वृषभमन्दिरे वृषभस्य विशेषपूजां पुष्पालङ्कारं च कृत्वा सर्वेभ्यः भक्तेभ्यः निःशुल्कं कलायान् प्रसाररूपेणप्रसादरूपेण दीयतेयच्छन्ति | देगुलस्यदेवालयस्य प्राङ्गणे एव प्रसादंप्रसादसेवनं खादनीयम्वराय इति भक्तानां विश्वासः अस्ति । एतस्मात् पूर्वं, देवालयस्य पुरतः विशेषेण निर्मिते मण्डपे साङ्केतिकरूपेण कलायानां तुलनां कृत्वा भक्तेभ्यः संविभज्यतेसंविभज्यन्ते । बेङ्गलूरुजनाः सङ्गणकतन्त्रज्ञानक्षेत्रे उच्चस्थाने सन्सन्तः अपि स्वसंप्रदायान् पूजान् इत्यादीन्स्वसम्प्रदायान् सम्यक् आचरन्ति ।
 
==मनोरञ्जनकार्यक्रमाः==
'''मनरञ्जना कार्यक्रमाः'''
 
उत्सवे अस्मिन् न केवलं कलायाःकलायानां विपण्यः किन्तुअपि च दोला, बृहत्-चक्रक्रीडा, इत्यादीनि अपि भवन्ति। उत्सवं नामउत्सवे केचन भक्ति-भावेषु भक्तिभावेन, केचन क्रीडासुक्रीडादिभिःसम्भ्रमन्ति।हर्षम् अनुभवन्ति । अन्ये केचन अभरणानां, मेलायां विशेषेण ल्ब्धमानानांउपलभ्यमानानां वस्तूनां क्रयणकार्ये मघ्नाःमग्नाः भवन्ति ।
बेङ्गलूरुनगरं परितः स्थितानिस्थिताः कलायकृषिकाःकलायकृषकाः स्वस्वकलायकृषिं बसवदेवाय (वृषभदेवाय) समर्प्य श्रमस्य फलं प्राप्तुं मार्गाणां पार्ष्वेपार्श्वे कलायराशिं स्थापयित्वा ग्राहकाणां निरीक्षांविक्रयणं कुर्वन्तः भवन्ति।
 
==पौराणिकीकथा==
'''पौराणिक कथा'''
 
तदेवबेङ्गलूरुनगरस्य बसवनगुडिप्रदेशं परितः होसकेरेहल्लि, गुट्टाल्लि, मावल्लि, दासरहल्लि इत्यादयः ग्रामाः आसन् । एतेषु सर्वेषु प्रदेशेषु कलायस्य एव कृषिः क्रियते स्म । प्रति पौर्णिमायां वृषभः आगत्य कृषिकाणां श्रमेण प्रवृद्धान् कलायान् खादन्ति स्म। एकदा जागृताः कृषिकाः तं वृषभं ग्रहीतुं प्रयत्तवन्तः । किन्तु सः वृषभः वेगेन धावित्वा एकस्य गिरेः उपरि अदृश्यतां गतः । अनन्तरं गिरौ शिलारूपं प्राप्य स्थीतं तं वृषभं दृष्ट्वा कृषिकाः आश्र्चर्यचकिताः अभवन् । केवलं तावत् अग्रे सः शिलावृषभः बृहदाकारेण वर्धितः । एतदेवएषः शिलावृषभः अत्रत्यः बृहत्महान् वृषभः (बसवः) । अस्त्रैः सह आहताःये जनाः इदंवृषभं प्रहृतवन्तः आसन् ते इमं शिलावृषभं दृष्ट्वा चकिताःअभवन्चकिताः अभवन् । ईश्वरस्य वाहनं नन्दिः एव एषः वृषभः इति मत्वा भक्त्या नमस्कृतवन्तः। ईश्वरः अस्माकं रक्षणाय एव स्वस्य वाहनं प्रेषितवान् अस्ति इति चिन्तितवन्तः। तं पूजितुंपूजितुम् आरब्धाः।आरब्धवन्तः वृषभाय प्रियंवृषभः कलायान्स्वस्य सःप्रियं कलायं खादति स्म । वयं तत् स्थगयितुं वृथा प्रयत्नं कृतवन्तः इति पश्चातापंपश्चात्तापम् अनुभूतवन्तः। तदर्थं प्रथमं कररूपेण तस्मै कृषिं समर्प्य विक्रयणंविक्रयणम् आरभ्यन्ते । इश्वरःईश्वरः एव कृषिं रक्षन्तिरक्षति इति विश्वसन्ति । तस्य देवालयंदेवालयम् अपि निर्मितवन्तः । आनन्तरंअनन्तरं बेङ्गलूरुनगरनिर्मार्त्रा केम्पेगौडमहोदयेन दक्षिणभारत शैल्यादक्षिणभारतशैल्या मन्दिरस्य पुनर्निर्माणःपुनर्निर्माणं कृतः।कृतम् । अतः प्रतिवर्षंप्रतिवर्षम् अन्तिमे कार्तीके सोमवासरेकार्तीकसोमवासरे कृषकाः कलायाःकलायानां राशिंराशिम् अत्र स्थापयन्ति। बसवं (वृषभं) " यावत् इच्छन्तिइच्छति तावत् खादन्तुखादतु " इति प्रार्थयन्ति । एषः सम्प्रदायः बहुभ्यः वर्षेभ्यः आचर्यते । भक्ताः अपि कलायान् विक्रीयक्रीत्वा बसवायवृषभाय समर्पयन्ति । एषः शिलावृषभः वर्धमानः एव भवति स्म । अतः तस्य शिरस्यशिरसः उपरि एकं कीलं स्थापितवन्तः। तदनन्तरं तस्य वर्धनं स्थगितःस्थगितम् । सः कीलः त्रिशूलरूपेण अस्ति ।<ref>[http://www.bangalorewaves.com/viewerarticles/bangalorewaves-viewers-article-details.php?val1=271 सर्वजनतोषकः कलायोत्सवः ]</ref>
बेङ्गलूरुनगरस्य बसवनगुडी क्षेत्राय पूर्वं सुङ्केनहल्लि इति नाम आसीत् । एतं परितः होसकेरेहल्लि, गुट्टाल्लि, मावल्लि, दासरहल्लि इत्यादि ग्रामाः आसन् । एतेषु सर्वेषु प्रदेशेषु कलायाः कृषिं कुर्वन्ति स्म ।
प्रति पौर्णिमायां वृषभः आगत्य कृषिकाणां श्रमेण प्रवृद्धान् कलायान् खादन्ति स्म। एकदा जागृताः कृषिकाः तं वृषभं गृह्णातुं प्रयतन्ते । किन्तु सः वृषभः वेगेन धावित्वा एकस्य गिरेः उपरि निर्गतः। कृषिकाः एतत् दृष्टवन्तः । आनन्तरं गिरौ शिलाखण्डः भूत्वा स्थीतं तं वृषभं दृष्ट्वा आश्र्चर्यचकिताः भवन्ति ।
तदेव न । सः शिलावृषभः बृहदाकारेण वर्धितः । एतदेव शिलावृषभः अत्रत्यः बृहत् वृषभः (बसवः) । अस्त्रैः सह आहताः जनाः इदं शिलावृषभं दृष्ट्वा चकिताःअभवन् । ईश्वरस्य वाहनं नन्दिः एव एषः वृषभः इति मत्वा भक्त्या नमस्कृतवन्तः। ईश्वरः अस्माकं रक्षणाय एव स्वस्य वाहनं प्रेषितवान् अस्ति इति चिन्तितवन्तः। तं पूजितुं आरब्धाः। वृषभाय प्रियं कलायान् सः खादति स्म । वयं तत् स्थगयितुं वृथा प्रयत्नं कृतवन्तः इति पश्चातापं अनुभूतवन्तः। तदर्थं प्रथमं कररूपेण तस्मै कृषिं समर्प्य विक्रयणं आरभ्यन्ते । इश्वरः एव कृषिं रक्षन्ति इति विश्वसन्ति । तस्य देवालयं अपि निर्मितवन्तः । आनन्तरं बेङ्गलूरुनगरनिर्मार्त्रा केम्पेगौडमहोदयेन दक्षिणभारत शैल्या मन्दिरस्य पुनर्निर्माणः कृतः। अतः प्रतिवर्षं अन्तिमे कार्तीके सोमवासरे कृषकाः कलायाः राशिं अत्र स्थापयन्ति। बसवं (वृषभं) " यावत् इच्छन्ति तावत् खादन्तु " इति प्रार्थयन्ति । एषः सम्प्रदायः बहुभ्यः वर्षेभ्यः आचर्यते । भक्ताः अपि कलायान् विक्रीय बसवाय समर्पयन्ति । एषः शिलावृषभः वर्धमानः एव भवति स्म । अतः तस्य शिरस्य उपरि एकं कीलं स्थापितवन्तः। तदनन्तरं तस्य वर्धनं स्थगितः । सः कीलः त्रिशूलरूपेण अस्ति ।
 
'''विविदेभ्यः==विविधेभ्यः प्रदेशेभ्यः कलायः'''==
 
चिन्तामणी, श्रीनिवासपुरः, कोलारः, चिक्कबल्लापुरः,मागडी, मण्ड्य, मैसूरु, तुमकूरु, कुणिगल् - एवं विविधैः भागैः कृषकाः कलायान् आनयन्ति । एतदेव न । पार्श्वे स्थितानि तमिलुनाडु, अन्ध्रप्रदेशरार्ज्यकृषकाःअन्ध्रप्रदेशराज्यस्य कृषकाः अपि अस्मिन् उत्सवे भागं ऊढन्तिवहन्तिवस्तुतःउत्सवं अन्यानांप्रति आपणानांआगताः अपेक्षयासर्वे अत्र कलायानां मौल्यं अधिकमेव भवन्ति । तथापिअपि जनाः किञ्चित् वा कलायान् क्रीणन्ति । तेनएतेन कृषिकेभ्यःकृषिकाः लाभःलाभान्विताः भवतिभवन्ति
"https://sa.wikipedia.org/wiki/विशेषः:MobileDiff/456817" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्